SpireStock
SpireStock

शब्दकोश हब · 2026 आवृत्ती

वितरण शब्दकोश

भारतीय वितरणात दररोज वापरल्या जाणाऱ्या 166+ शब्दांचा व्यावसायिकांकडून प्रमाणित, ऑडिट-दर्जाचा संदर्भ — बीट प्लॅन आणि OTIF पासून FEFO, e-way बिल, स्कीम लीकेज आणि PTR पर्यंत. वितरक मालक, सेल्स मॅनेजर, फायनान्स प्रमुख आणि DMS कार्यान्वयन तज्ञांसाठी लिहिलेले.

166+
शब्द
10
श्रेणी
तज्ञ
प्रमाणित
2026
अद्ययावत

शेवटचे अद्यतन · समीक्षक SpireStock Editorial Desk

त्वरित उत्तर

GlossaryPage.quickAnswer.text

मुख्य मुद्दे

  • वितरण शब्दकोश ऑपरेशन्स, सेल्स, फायनान्स, अनुपालन, टेक्नॉलॉजी आणि लॉजिस्टिक्समध्ये विभागलेला आहे — बहुतेक संघ केवळ त्यांचा भाग शिकतात.
  • OTIF, FEFO, द्वितीयक विक्री आणि PTR हे वितरक पुनरावलोकनांमध्ये चार सर्वाधिक चुकीच्या वापरलेल्या शब्द आहेत. आधी हे योग्य करा.
  • GST-युगातील शब्द (IRN, e-way बिल, TCS, क्रेडिट नोट) आता प्रत्येक वितरकाच्या दैनंदिन कार्यप्रवाहाच्या केंद्रस्थानी आहेत.
  • फील्ड सेल्स संक्षेप (PJP, DSR, उत्पादक कॉल, बीट पालन) ही सर्वात मोठी श्रेणी आहे — आणि सर्वात कमी मोजली जाणारी.
  • कोल्ड चेन, FEFO आणि शेल्फ-लाइफ शब्दकोश डेअरी आणि बेकरीसाठी अनिवार्य आहे पण इतर श्रेणींमध्येही वाढत आहे.
  • या शब्दकोशातील प्रत्येक शब्द SpireStock DMS मधील एका वैशिष्ट्याशी जोडतो — शब्दकोश कार्यप्रवाहाचा अनुसरण करतो.

वैशिष्ट्यपूर्ण शब्द

8 सर्वाधिक शोधलेल्या व्याख्या

जर तुम्ही वितरणात नवीन असाल तर इथून सुरुवात करा. हे शब्द प्रत्येक वितरक स्कोअरकार्ड, प्रत्येक ऑडिट आणि ब्रँडसोबतच्या प्रत्येक संभाषणात येतात.

शोध मागणी

कोणते शब्द सर्वाधिक शोधले जातात?

वितरण शब्दकोशासाठी मासिक भारतीय शोध मागणी. लांब शेपूट पाठ्यपुस्तकी मार्केटिंग शब्दांऐवजी परिचालन संक्षेपांना प्राधान्य देते.

Most-Searched Distribution TermsMonthly search volume across India for the top 10 distributor vocabulary termsDistributor12,400/moBeat Plan9,800/moGST9,200/moFEFO8,100/moOTIF7,400/moE-Way Bill7,000/moSKU6,600/moSecondary Sales6,200/moCold Chain5,800/moKirana5,400/moSource: SpireStock keyword research desk · 2026 · India-wide search data

संकल्पना नकाशा

शब्दकोश एकत्र कसा बसतो

वितरण शब्दकोश एक सपाट यादी नाही — तो वितरकाभोवती एक हब-अँड-स्पोक आहे. प्रत्येक शब्द त्या हबमध्ये किंवा त्याबाहेर वाहणाऱ्या प्रवाहाचे वर्णन करतो.

How Core Distribution Concepts ConnectThe distributor sits at the centre — every other concept describes a flow into or out of itDISTRIBUTORHub of the channelBrand/ CFAPrimary SalesBeatPlanCoverageRetailer/ KiranaSecondary SalesFEFOPickingWarehouseTradeSchemeMarginE-WayBillLogisticsGSTInvoiceComplianceSFAAppField Ops

शिकण्याचा नकाशा

शिकणे कुठून सुरू करायचे

प्रत्येक मुख्य शब्द वारंवारता (X) विरुद्ध तांत्रिकता (Y) नुसार प्लॉट करा. खाली-उजवा चतुर्थांश आवश्यक संच आहे.

Term Complexity vs Daily UsageBottom-right = learn first (easy + everyone uses). Top-left = niche but technical.02.557.51002.557.510Daily usage frequency →Complexity →NICHE BUT TECHNICALCRITICAL & COMPLEXBACKGROUNDLEARN FIRSTDistributorBeat PlanSKUGSTE-Way BillFEFOOTIFCold ChainE-InvoicingTCSChannel StuffingKirana

श्रेणी विभाजन

166+ शब्द कसे गटबद्ध आहेत

फायनान्स आणि अनुपालन व लॉजिस्टिक्स शब्दकोशात प्रबळ आहेत — भारतीय वितरण किती नियमनबद्ध आणि परिचालन जटिल झाले आहे याचे लक्षण.

Glossary Breakdown by CategoryWhere the 166 terms in this glossary cluster — Finance & Compliance is the deepest area166terms totalOrder & Fulfillment16 termsInventory & Assets23 termsSchemes & Pricing13 termsFinance & Compliance30 termsLogistics25 termsOrganization10 termsSales & Field Operations20 termsTechnology9 termsDairy & FMCG10 termsAnalytics & KPIs10 terms

श्रेणीनुसार

व्यवसायाच्या क्षेत्रानुसार ब्राउझ करा

सहा कार्यरत क्षेत्रे या शब्दकोशातील प्रत्येक शब्द गटबद्ध करतात. जर तुम्ही विशिष्ट कार्यात — फायनान्स, फील्ड सेल्स, वेअरहाऊस, IT — रुजू होत असाल तर हे वापरा.

संपूर्ण शब्द निर्देशांक

सर्व 166+ शब्द

कोणत्याही शब्दावर क्लिक करा आणि उदाहरणे, संबंधित शब्द, लागू उद्योग आणि SpireStock DMS मधील संबंधित वैशिष्ट्यासह पूर्ण व्याख्या पृष्ठ पहा.

📦

ऑपरेशन्स

49 शब्द

Order & Fulfillment · 16

MOQ (Minimum Order Quantity)

उत्पादनाची सर्वात लहान मात्रा जी ब्रँड किंवा डिस्ट्रिब्युटर प्रति ऑर्डर स्वीकारेल, लॉजिस्टिक्स आणि हाताळणी खर्च व्यवहार्य राहतील याची खात्री करण्यासाठी सेट केली जाते.

Order Cutoff (ऑर्डर कटऑफ)

दैनिक डेडलाइन ज्यानंतर डिस्ट्रिब्युटर्स किंवा रिटेलर्सनी पुढच्या-चक्र डिलिव्हरीसाठी ऑर्डर सबमिट करणे आवश्यक आहे, त्यानंतर वेळापत्रक लॉक होते.

OTIF (On Time In Full)

एक संमिश्र लॉजिस्टिक्स KPI जे वेळेवर आणि विनंती केलेल्या पूर्ण प्रमाणासह दोन्ही प्रकारे वितरित केलेल्या ऑर्डर्सची टक्केवारी मोजते, सप्लाय चेन सेवा स्तरांसाठी सुवर्ण मानक.

PJP (Permanent Journey Plan)

विक्रेता कोणत्या दिवशी कोणत्या आउटलेट्सना भेट देतो याची दीर्घकालीन निश्चित साप्ताहिक योजना, क्षेत्र-शक्ती शेड्युलिंगचा कणा बनते.

Primary Sales (प्राथमिक विक्री)

उत्पादकाकडून डिस्ट्रिब्युटरला मालाची विक्री, FMCG वितरण साखळीचा पहिला टप्पा जो उत्पन्न ओळख चालवतो पण ग्राहक मागणी दृश्यमानता नाही.

Productive Call (उत्पादक कॉल)

रिटेल आउटलेटला विक्री भेट ज्यामध्ये प्रत्यक्ष ऑर्डर बुक होते, विक्री न करता भेटी विरुद्ध.

Purchase Order (खरेदी ऑर्डर)

खरेदीदाराने विक्रेत्याला जारी केलेले औपचारिक दस्तऐवज जे प्रस्तावित खरेदीसाठी उत्पादने, प्रमाण, किंमती, आणि डिलिव्हरी अटी निर्दिष्ट करते.

इंडेंट

डिस्ट्रिब्युटरकडून ब्रँडला SKUs आणि आवश्यक प्रमाण निर्दिष्ट करणारी औपचारिक पुनर्भरण विनंती, प्राथमिक विक्रीची हृदयाची धडधड जी उत्पादन नियोजन आणि डिस्पॅच सायकल चालवते.

चॅनेल स्टफिंग

वास्तविक सेकंडरी मागणीच्या पलीकडे वितरक चॅनेल्समध्ये जादा स्टॉक ढकलण्याची प्रथा, चॅनेल आरोग्याच्या किंमतीवर प्राथमिक विक्री फुगवते.

फिल रेट

प्रत्यक्षात पूर्णपणे डिलिव्हर केलेल्या ऑर्डर केलेल्या प्रमाणाची टक्केवारी, मुख्य सप्लाय चेन सर्व्हिस-लेव्हल मेट्रिक जिथे अग्रगण्य FMCG ब्रँड डिस्ट्रिब्युटर विश्वास टिकवण्यासाठी 98%+ लक्ष्य ठेवतात.

बीट अॅडहेरन्स

GPS-सत्यापित चेक-इन द्वारे मोजलेल्या आउटलेट भेटी, भेट क्रम आणि वेळेच्या बाबतीत विक्रेता त्यांच्या नियुक्त बीट प्लॅनचे किती प्रमाणात अनुसरण करतो ती पदवी.

बीट कव्हरेज

दिलेल्या बीट दिवशी विक्रेत्याने प्रत्यक्षात भेट दिलेल्या नियोजित आउटलेटची टक्केवारी, सामान्यतः GPS पडताळणीसह मोजली जाते.

बीट प्लॅन

प्रत्येक कामाच्या दिवसासाठी विक्रेत्याला विशिष्ट रिटेल आउटलेट नियुक्त करणारे संरचित साप्ताहिक मार्ग वेळापत्रक, पद्धतशीर प्रदेश कव्हरेज आणि मोजण्यायोग्य फील्ड उत्पादकता सुनिश्चित करते.

लाइन आयटम फिल रेट

कडक फिल-रेट प्रकार जो पूर्ण पाठवलेल्या ऑर्डर लाइन्सची टक्केवारी मोजते, लाइनवरील कोणतीही कमतरता मिस मोजली जाते.

व्हॅन सेल्स

एक वितरण मॉडेल जिथे डिलिव्हरी वाहन मोबाइल विक्री बिंदू म्हणून दुहेरी कार्य करते, ड्रायव्हर थेट व्हॅनमधून किरकोळ विक्रेत्यांना उत्पादन विकतो.

सेकंडरी सेल्स

वितरकाकडून किरकोळ विक्रेत्याकडे वस्तूंची विक्री, वास्तविक बाजार मागणीचे प्रतिनिधित्व करते आणि FMCG वितरणामध्ये ग्राहक ऑफटेकचा सर्वात खरा प्रॉक्सी म्हणून काम करते.

Inventory & Assets · 23

ABC विश्लेषण

एक इन्व्हेंटरी वर्गीकरण तंत्र जे SKU ला महसूल किंवा वॉल्यूममधील योगदानावर आधारित तीन श्रेणींमध्ये — A (उच्च मूल्य), B (मध्यम), आणि C (कमी) — क्रमवारी लावते.

FEFO (First Expiry First Out)

नाशवंत वस्तूंसाठी गोल्ड-स्टँडर्ड इन्व्हेंटरी नियम, कचरा कमी करण्यासाठी आणि किरकोळ विक्रेत्याच्या ताजेपणाच्या अपेक्षांचे रक्षण करण्यासाठी सर्वात लवकर एक्सपायरी असलेला स्टॉक प्रथम डिस्पॅच करणे.

FIFO (First In First Out)

इन्व्हेंटरी शिस्त जी सर्वात जुना प्राप्त स्टॉक प्रथम डिस्पॅच करते, वयस्कर इन्व्हेंटरीचा संचय रोखते आणि FMCG वेअरहाऊसमध्ये उत्पादनाच्या ताजेपणाचे रक्षण करते.

GRN / Goods Receipt Note

वेअरहाऊस किंवा डेपोवर माल भौतिकरित्या प्राप्त झाल्यावर तयार केलेला दस्तऐवज, पर्चेस ऑर्डरच्या तुलनेत आयटम्सचे प्रमाण आणि स्थिती पुष्टी करतो.

HSN कोड

भारतीय GST अंतर्गत उत्पादनांचे वर्गीकरण करणारा प्रमाणित 4-8 अंकी कोड, योग्य कर दर ठरवण्यासाठी प्रत्येक टॅक्स इनव्हॉइसवर अनिवार्य (उदा. दुधासाठी 0401 0% वर).

Manufacturing Date (उत्पादन तारीख)

ज्या तारखेला उत्पादन तयार केले गेले किंवा पॅक केले गेले, FSSAI द्वारे अनिवार्य केल्यानुसार लेबलवर मुद्रित, आणि शेल्फ लाइफ मोजण्यासाठी व FIFO/FEFO रोटेशन लागू करण्यासाठी वापरली जाते.

OOS (Out of Stock)

अशी परिस्थिती जिथे उत्पादन मागणीच्या ठिकाणी विक्रीसाठी अनुपलब्ध आहे, मग ते रिटेलर शेल्फ, डिस्ट्रिब्युटर गोडाउन, किंवा वेअरहाऊस स्तरावर असो.

Pilferage (पिल्फरेज)

इन्व्हेंटरीच्या लहान प्रमाणाची चोरी, सामान्यतः गोदाम कर्मचारी, डिलिव्हरी क्रू, किंवा चॅनेल पार्टनर्सद्वारे, बहुधा वैयक्तिक उदाहरणांमध्ये शोधणे कठीण.

Returnable Asset (रिटर्नेबल मालमत्ता)

क्रेट, बाटली, किंवा पॅलेटसारखी भौतिक मालमत्ता जी डाउनस्ट्रीम पक्षाला जारी केली जाते आणि पुनर्वापरासाठी मूळ ठिकाणी परत येण्याची अपेक्षा असते.

RGP (रिटर्नेबल गेट पास)

परत येणारी मालमत्ता सुविधेबाहेर हलवण्यास परवानगी देणारा दस्तऐवज, ज्यात ती परत येण्याची अपेक्षा असते.

SKU (स्टॉक कीपिंग युनिट)

कॅटलॉगमधील सर्वात लहान अद्वितीयपणे ट्रॅक केलेले उत्पादन व्हेरिएंट, प्रत्येक आकार, चव, आणि पॅक-प्रकार संयोजनाला स्वतःचा MRP, HSN कोड, GST दर, आणि बारकोड आवश्यक असतो.

इंटर-ब्रँच ट्रान्सफर

एकाच संस्थेच्या दोन शाखा किंवा डेपोदरम्यान मालाची हालचाल, संभाव्यतः राज्य सीमा ओलांडून, GSTIN नोंदणीनुसार विशिष्ट GST उपचार आवश्यक.

एक्सपायरी डेट

ज्या तारखेनंतर खाद्य उत्पादन विकले किंवा सेवन केले जाऊ नये, सुरक्षा चाचणीवर आधारित उत्पादकाद्वारे निर्धारित आणि FSSAI लेबलिंग नियमांद्वारे अनिवार्य.

क्रेट मॅनेजमेंट

वितरण साखळीत परतावा क्रेट्स आणि कंटेनरचे पद्धतशीर ट्रॅकिंग, लेखा आणि वसुली, दुग्ध आणि बेव्हरेज ऑपरेशन्ससाठी महत्त्वपूर्ण जिथे क्रेट पूल बहु-कोटी भांडवली गुंतवणुकीचे प्रतिनिधित्व करतात.

क्रेट लेजर

प्रति काउंटरपार्टी क्रेट डिस्पॅच आणि परतावा ट्रॅक करणारे डबल-एंट्री रनिंग अकाउंट, बहु-कोटी परतावा मालमत्तेचा शांत तोटा रोखण्यासाठी थेट बॅलन्स राखते.

डेडस्टॉक

अशी इन्व्हेंटरी जी विकाण्यायोग्य नाही कारण ती एक्सपायर झाली आहे, विक्री करण्यायोग्य शेल्फ-लाइफ मर्यादा ओलांडली आहे, किंवा अन्यथा वेअरहाऊसमध्ये अडकली आहे.

बॅच नंबर

एका विशिष्ट उत्पादन रनला नियुक्त केलेला अद्वितीय ओळखकर्ता, समान परिस्थितीत एकत्र तयार केलेल्या सर्व युनिट्सची ट्रेसेबिलिटी सक्षम करतो.

बेस्ट बिफोर डेट

अन्न उत्पादन इष्टतम गुणवत्ता आणि चव टिकवून ठेवते ती तारीख, ज्यानंतर गुणवत्ता घसरू शकते परंतु उत्पादन कठोर एक्सपायरी तारखेच्या विपरीत आवश्यकपणे असुरक्षित नसते.

शेल्फ लाइफ

उत्पादन निर्मितीपासून एक्सपायरीपर्यंत सुरक्षित आणि विक्रीयोग्य राहण्याचा कालावधी, डिस्पॅच तातडी आणि स्टॉकिंग पॉलिसी ठरवतो.

श्रिंकेज

रेकॉर्ड केलेल्या स्टॉक आणि वास्तविक भौतिक स्टॉकमधील इन्व्हेंटरीचे नुकसान, चोरी, नुकसान, खराबी, प्रशासकीय त्रुटी, किंवा नोंदविलेले नसलेले व्यवहार यामुळे होते.

सायकल काउंट

एक चिरस्थायी इन्व्हेंटरी ऑडिटिंग पद्धत जिथे पूर्ण भौतिक गणनेसाठी बंद न करता दररोज स्टॉकचा एक लहान उपसंच फिरत्या वेळापत्रकावर मोजला जातो.

सेफ्टी स्टॉक

मागणीतील परिवर्तनशीलता आणि पुरवठा अनिश्चिततेच्या विरुद्ध बफर म्हणून ठेवलेली अतिरिक्त इन्व्हेंटरी, पुनर्भरण चक्रांदरम्यान स्टॉकआउट्स टाळण्यासाठी.

स्टॉक ट्रान्सफर

एका व्यवसाय संस्थेमध्ये एका साठवण स्थानावरून दुसऱ्या स्थानावर इन्व्हेंटरीची हालचाल, कर इनव्हॉइसऐवजी डिलिव्हरी चलनद्वारे दस्तऐवजीकरण.

Dairy & FMCG · 10

BMC / बल्क मिल्क कूलर

गाव संकलन बिंदूवर बसवलेली स्टेनलेस-स्टील इन्सुलेटेड टँक जी ताज्या संकलित दुधाला 4°C पर्यंत वेगाने थंड करते, प्रोसेसिंग प्लांटला वाहतुकीपूर्वी गुणवत्ता संरक्षित करते.

CPG / कन्झ्युमर पॅकेज्ड गुड्स

ब्रँडेड, पॅकेज्ड उत्पादने जी वेगाने वापरली जातात आणि वारंवार खरेदी केली जातात — FMCG ची उत्तर अमेरिकन समकक्ष, भारतीय बोर्डरूममध्ये वाढत्या प्रमाणात वापरली जाते.

FMCG / Fast-Moving Consumer Goods

पॅकेज्ड फूड्स, पेये, टॉयलेटरीज आणि डेअरी आयटम्स सारखी उत्पादने जी तुलनेने कमी खर्चात लवकर विकली जातात, भारताच्या किरकोळ अर्थव्यवस्थेचा कणा बनतात.

Pasteurization (पाश्चरीकरण)

एक उष्णता-उपचार प्रक्रिया जी दुधाला विशिष्ट तापमानावर ठराविक कालावधीसाठी गरम करून हानिकारक जीवाणू मारते, पौष्टिक मूल्य जपून शेल्फ लाइफ वाढवते.

SNF / सॉलिड्स-नॉट-फॅट

चरबी वगळून दुधाच्या ठोस पदार्थांची टक्केवारी — प्रथिने, लॅक्टोज, आणि खनिजांसह — भारतीय डेअरी खरेदीमध्ये मुख्य गुणवत्ता आणि किंमत मापदंड म्हणून वापरली जाते.

Tetra Pak

एक अॅसेप्टिक, मल्टी-लेयर कार्टन पॅकेजिंग सिस्टम जी रेफ्रिजरेशनशिवाय दूध, ज्यूस, आणि ताकासारख्या द्रव अन्नांचे दीर्घकालीन साठवण सक्षम करते.

UHT / अल्ट्रा-हाय टेम्परेचर प्रक्रिया

एक निर्जंतुकीकरण प्रक्रिया जी दुधाला 2-5 सेकंदांसाठी 135-150°C पर्यंत गरम करते, रेफ्रिजरेशनशिवाय 6-9 महिन्यांचे अॅम्बियंट साठवण सक्षम करते.

चिलिंग सेंटर

एक सुविधा जी अनेक गाव संकलन बिंदूंमधून दूध एकत्र करते, ते 4°C पर्यंत थंड करते आणि प्रोसेसिंग डेअरीला टँकर पिक-अपसाठी ठेवते.

फॅट कन्टेन्ट

द्रव दुधात उपस्थित दुधाच्या फॅटची टक्केवारी, भारतीय डेअरी ऑपरेशन्समध्ये दूध वर्गीकरण, किंमत आणि प्रक्रिया करण्यासाठी वापरला जाणारा प्राथमिक गुणवत्ता पॅरामीटर.

होमोजेनायझेशन

एक यांत्रिक प्रक्रिया जी दुधातील फॅट ग्लोब्यूल्स एकसमान लहान आकारात मोडते, मलई वेगळी होण्यापासून रोखते आणि एकसमान पोत सुनिश्चित करते.

📈

सेल्स

43 शब्द

Schemes & Pricing · 13

BOGO (बाय वन गेट वन)

एक ट्रेड स्कीम जिथे खरेदी केलेल्या प्रत्येक युनिटसाठी खरेदीदाराला एक युनिट मोफत मिळते — एक क्लासिक 100% प्रॉडक्ट प्रोत्साहन.

FOC (Free of Cost)

ट्रेड स्कीम ज्यामध्ये खरेदीदाराला पात्र प्रमाण खरेदी केल्यावर अतिरिक्त युनिट्स मोफत मिळतात.

Margin Stacking (मार्जिन स्टॅकिंग)

वितरण साखळीच्या प्रत्येक स्तरावर, ब्रँडपासून ग्राहकापर्यंत, स्तरीकृत संचयी टक्के मार्जिन.

MRP (Maximum Retail Price)

भारतातील प्रत्येक पॅकेज्ड उत्पादनावर मुद्रित कायदेशीररित्या अनिवार्य कमाल किंमत, सर्व करांसह.

Quantitative Scheme (परिमाणवाचक स्कीम)

एक वेळ-बद्ध संचयी स्कीम जी परिभाषित कालावधीत एकूण खरेदीला बक्षीस देते, सामान्यतः एक महिना किंवा तिमाही.

कॅश डिस्काउंट

इन्व्हॉइस रक्कम ताबडतोब किंवा मानकपेक्षा कमी क्रेडिट कालावधीत भरण्यासाठी रिटेलर्सना दिलेली टक्केवारी किंवा निश्चित सवलत.

क्लेम सेटलमेंट

वितरक क्लेम्स — स्कीम फायदे, नुकसान क्रेडिट आणि परतावा — सत्यापित आणि भरण्याची बॅक-ऑफिस प्रक्रिया, सामान्यतः मॅन्युअल ऑपरेशन्समध्ये 60-120 दिवस लागतात.

क्लेम्स मॅनेजमेंट

ट्रेड स्कीम, परतावा, नुकसान, आणि प्रचारात्मक परतफेडीसाठी ब्रँड आणि वितरकांमधील आर्थिक क्लेम सबमिट, सत्यापित, मंजूर आणि सेटल करण्याची एंड-टू-एंड प्रक्रिया.

ट्रेड डिस्काउंट

ब्रँड किंवा वितरकाद्वारे किरकोळ विक्रेत्याला सूचीबद्ध किंमतीवर दिलेली सवलत, सामान्यत: खंड, आउटलेट क्लास, किंवा चॅनेल प्रकारावर आधारित.

ट्रेड स्कीम

FMCG ब्रँड्सद्वारे वितरक आणि किरकोळ विक्रेत्यांना ऑफर केलेली संरचित आर्थिक किंवा उत्पादन प्रोत्साहन, सामान्यत: खंड आणि SKU अवलंब चालवण्यासाठी महसुलाच्या 8-15% वापरते.

फ्लॅट स्कीम

ऑर्डर प्रमाण कितीही असो, निश्चित प्रति-युनिट सूट देणारी ट्रेड स्कीम, साधी, अंदाजे आणि संवाद साधण्यास सोपी.

बल्क पॅक स्कीम

एक स्लॅब-आधारित ट्रेड स्कीम जिथे ऑर्डर प्रमाण परिभाषित मर्यादा ओलांडल्यावर प्रति-युनिट फायदा वाढतो.

स्कीम लीकेज

अनिर्धारित प्राप्तकर्त्यांना किंवा गैरवापरामुळे ट्रेड स्कीम फायद्यांचे नुकसान, जिथे विशिष्ट चॅनेल्स, आउटलेट्स, किंवा उत्पादनांसाठी असलेल्या प्रचारात्मक सवलती वळवल्या जातात किंवा चुकीच्या पद्धतीने लागू केल्या जातात.

Organization · 10

C&F एजंट (कॅरीइंग आणि फॉरवर्डिंग एजंट)

ब्रँड इन्व्हेंटरी राज्य-स्तरीय वेअरहाऊसमध्ये धरून ठेवणारा आणि वितरकांना डिस्पॅच करणारा क्षेत्रीय मध्यस्थ, ब्रँड-मालकीच्या पायाभूत सुविधांशिवाय GST उपस्थिती आणि बफर स्टॉक प्रदान करतो.

DSR (Distributor Sales Representative)

फील्ड सेल्सपर्सन जो दररोज 25-35 किरकोळ आउटलेट्सना निश्चित बीटवर भेट देतो, ऑर्डर बुक करतो, पेमेंट गोळा करतो आणि ब्रँडना अवलंबून असणारा द्वितीय विक्री डेटा तयार करतो.

HoReCa

हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि कॅफे, संस्थात्मक फूड-सर्व्हिस चॅनेल, GT आणि MT किरकोळ पासून वेगळा.

Modern Trade (मॉडर्न ट्रेड)

DMart, Reliance Retail आणि More सारख्या संघटित रिटेल चेन्स, मोठ्या-स्वरूपाची, केंद्रीय-खरेदी करणारी, मार्जिन-नेतृत्व असलेली स्टोअर्स.

Retailer (रिटेलर)

वितरण साखळीतील अंतिम विक्रेता जो थेट ग्राहकाला विकतो, किराण्यापासून आधुनिक सुपरमार्केटपर्यंत.

किराणा

भारताचे शेजारी किराणा दुकान फॉरमॅट, 12 दशलक्षाहून अधिक आउटलेट्स सर्व FMCG विक्रीच्या 75-80% हाताळतात आणि भारतीय किरकोळ वितरणाचा कणा बनवतात.

जनरल ट्रेड

किराणा, पान शॉप्स आणि मॉम-अँड-पॉप दुकानांचा पारंपारिक किरकोळ चॅनेल, संघटित मॉडर्न ट्रेडच्या विरूद्ध.

डिस्ट्रिब्युटर

एक चॅनेल पार्टनर जो ब्रँडकडून माल खरेदी करतो, टेरिटरीमध्ये त्याचा स्टॉक ठेवतो आणि क्रेडिट व इन्व्हेंटरी रिस्क घेऊन किरकोळ विक्रेत्यांना विकतो.

डेपो

एक वेअरहाऊस जिथे स्टॉक ठेवला जातो आणि डिस्पॅच केला जातो, सामान्यतः ब्रँड, C&F, किंवा वितरकाकडून मालकीचा किंवा भाडेपट्ट्यावर घेतलेला असतो.

होलसेलर

एक व्यापारी जो वितरकांकडून किंवा ब्रँडकडून बल्कमध्ये खरेदी करतो आणि किरकोळ विक्रेत्यांना पुनर्विक्री करतो, सामान्यत: निश्चित प्रदेश किंवा बीटशिवाय.

Sales & Field Operations · 20

BTL (बिलो द लाइन)

इन-स्टोअर प्रमोशन, सॅम्पलिंग आणि पॉइंट-ऑफ-पर्चेस डिस्प्ले यांसह आउटलेट किंवा स्थानिक स्तरावरील लक्ष्यित, गैर-मास-मीडिया मार्केटिंग क्रियाकलाप.

Lines Per Call (प्रति कॉल लाइन्स)

प्रत्येक उत्पादक भेटीमध्ये ऑर्डर केलेल्या स्वतंत्र SKU लाइन-आयटम्सची सरासरी संख्या, जी ऑर्डरची खोली आणि रेंज सेलिंगमधील विक्रेत्याची प्रभावीता मोजण्याचे महत्त्वाचे माप आहे.

Market Coverage (बाजार कव्हरेज)

दिलेल्या क्षेत्रातील एकूण उपलब्ध आउटलेट युनिव्हर्सपर्यंत ब्रँडचे वितरण नेटवर्क किती पोहोचते याचे प्रमाण, सेवा दिलेल्या आउटलेट्सच्या टक्केवारीच्या रूपात मोजले जाते.

Numeric Distribution (न्यूमेरिक डिस्ट्रिब्युशन)

एखाद्या ब्रँडचे किमान एक SKU स्टॉक करणाऱ्या बाजारातील एकूण आउटलेट्सची टक्केवारी, आउटलेट आकाराकडे दुर्लक्ष करून उपलब्धतेची शुद्ध रुंदी मोजते.

Outlet Universe (आउटलेट युनिव्हर्स)

परिभाषित बाजार किंवा प्रदेशातील एकूण रिटेल आउटलेट्सची संख्या जे संभाव्यतः ब्रँडची उत्पादने स्टॉक करू शकतात, सर्व वितरण मेट्रिक्ससाठी डिनोमिनेटर म्हणून काम करते.

Pull Strategy (पुल स्ट्रॅटेजी)

वितरण दृष्टिकोन जिथे जाहिरात, ब्रँडिंग, आणि प्रमोशन्सद्वारे ग्राहक मागणी निर्माण केली जाते, ती मागणी पूर्ण करण्यासाठी रिटेलर्स ऑर्डर करत असताना उत्पादनाला चॅनेलमधून खेचते.

Push Strategy (पुश स्ट्रॅटेजी)

वितरण दृष्टिकोन जिथे ब्रँड व्यापार प्रोत्साहन, बल्क स्कीम्स, आणि विक्रीशक्ती दबावाद्वारे उत्पादने चॅनेलमध्ये ढकलतो, ग्राहकांना विकण्यासाठी मध्यस्थांवर अवलंबून असतो.

Range Selling (रेंज सेलिंग)

प्रत्येक आउटलेटवर ब्रँडच्या उत्पादन पोर्टफोलिओची पूर्ण रुंदी विकण्याची सराव, फक्त टॉप-सेलर्स नाही तर प्रत्येक संबंधित SKU शेल्फवर उपलब्ध आहे याची खात्री करते.

कॉल फ्रिक्वेन्सी

परिभाषित कालावधीत विक्रेता विशिष्ट आउटलेटला किती वेळा भेट देतो, सामान्यतः आउटलेट श्रेणीनुसार कॅलिब्रेट केले जाते जेणेकरून उच्च-संभाव्य आउटलेटना अधिक वारंवार लक्ष मिळेल.

चॅनेल पार्टनर

ब्रँड आणि अंतिम ग्राहक यांच्यातील वितरण साखळीतील कोणताही मध्यस्थ, ज्यामध्ये सुपर स्टॉकिस्ट, वितरक, स्टॉकिस्ट, सब-स्टॉकिस्ट आणि होलसेलर्स समाविष्ट आहेत.

टार्गेट vs अचिव्हमेंट

नियुक्त लक्ष्यांविरुद्ध वास्तविक विक्री किंवा क्रियाकलाप मेट्रिक्सची तुलना, टक्केवारी म्हणून व्यक्त केली जाते, विक्रेता, वितरक, आणि प्रदेश कामगिरीचे मूल्यमापन करण्यासाठी वापरली जाते.

ट्रेड मार्केटिंग

अंतिम ग्राहकांऐवजी चॅनेल भागीदार आणि किरकोळ विक्रेत्यांकडे निर्देशित केलेल्या मार्केटिंग क्रियाकलाप, उत्पादन दृश्यमानता, शेल्फ प्लेसमेंट, आणि विक्री बिंदूवर सेल-थ्रू वाढवण्याच्या उद्देशाने.

डिस्ट्रिब्युटर मॅनेजमेंट सिस्टम

वितरण केंद्राचा ऑपरेशनल ERP, जो इन्व्हेंटरी, बिलिंग, कलेक्शन्स, क्लेम्स आणि रिपोर्टिंग व्यवस्थापित करतो आणि ब्रँडना त्यांच्या चॅनेल नेटवर्कमधील रिअल-टाइम द्वितीय विक्री डेटा देतो.

डेप्थ सेलिंग

प्रत्येक आउटलेटवर प्रति SKU ऑर्डर वॉल्यूम वाढवण्याची प्रथा, भेटी दरम्यान स्टॉक-आउट टाळण्यासाठी रिटेलर्सनी पुरेसे प्रमाण ऑर्डर करावे याची खात्री करते.

वेटेड डिस्ट्रिब्युशन

ब्रँड स्टॉक करणाऱ्या आउटलेट्सद्वारे लेखाजोखा केलेल्या एकूण श्रेणी विक्रीची टक्केवारी, उच्च-खंड आउटलेट्समधील उपलब्धता मोजते, फक्त आउटलेट संख्या नाही.

सब-स्टॉकिस्ट

मुख्य वितरक थेट कार्यक्षमतेने सेवा देऊ शकत नसलेल्या भागात पोहोच वाढवण्यासाठी वितरकाखाली नियुक्त केलेला लहान-प्रमाणावरील वितरण मध्यस्थ.

सुपर स्टॉकिस्ट

ब्रँडकडून पूर्ण ट्रकलोड्स प्राप्त करणारा आणि 20-50 स्थानिक वितरकांकडे पुनर्वितरण करणारा उच्च-खंड मध्यस्थ, कारखान्यानंतर पहिल्या स्टेजिंग पॉइंट म्हणून 1.5-3% मार्जिनवर कार्य करतो.

सेल्स टेरिटरी

विशेष कव्हरेजसाठी विक्रेता किंवा वितरकाला नियुक्त केलेले परिभाषित भौगोलिक किंवा आउटलेट-आधारित क्षेत्र, विक्री नियोजनाचे मूलभूत एकक.

सेल्स फोर्स ऑटोमेशन

मोबाइल तंत्रज्ञान प्लॅटफॉर्म जे क्षेत्रीय विक्री क्रियाकलाप डिजिटाइझ करते, GPS-प्रमाणित उपस्थिती आणि बीट अंमलबजावणी पासून रिअल-टाइम ऑर्डर बुकिंगपर्यंत, ब्रँडना त्वरित सेकंडरी सेल्स दृश्यमानता देते.

स्टॉकिस्ट

एक व्यापार भागीदार जो ब्रँडच्या उत्पादनांची इन्व्हेंटरी ठेवतो आणि किरकोळ विक्रेते किंवा सब-स्टॉकिस्टकडून मागणी पूर्ण करतो, अनेकदा भारतीय FMCG मध्ये वितरकासह परस्पर बदलून वापरला जातो.

📑

फायनान्स आणि अनुपालन

30 शब्द

Finance & Compliance · 30

AGMARK

भारताच्या कृषी उत्पन्न (ग्रेडिंग आणि मार्किंग) कायद्यांतर्गत विपणन आणि निरीक्षण संचालनालयाद्वारे कृषी आणि अन्न उत्पादनांसाठी जारी केलेले गुणवत्ता प्रमाणन चिन्ह.

BIS (भारतीय मानक ब्युरो)

भारताची राष्ट्रीय मानक संस्था जी उत्पादनांसाठी गुणवत्ता मानके सेट करते आणि ISI चिन्ह जारी करते, काही अन्न आणि ग्राहक वस्तू श्रेणींसाठी अनिवार्य प्रमाणन आवश्यक आहे.

DSO (Days Sales Outstanding)

विक्री झाल्यानंतर डिस्ट्रिब्युटर किंवा ब्रँडला पेमेंट गोळा करण्यासाठी लागणारे सरासरी दिवस, वितरणातील कार्यरत भांडवल कार्यक्षमतेचे महत्त्वाचे मापन.

FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India)

आरोग्य मंत्रालयाअंतर्गत सर्वोच्च नियामक संस्था जी भारतात कार्यरत सर्व अन्न व्यवसायांसाठी अन्न सुरक्षा, गुणवत्ता मानके, लेबलिंग आणि परवाना नियंत्रित करते.

FSSAI परवाना

FSSAI द्वारे जारी केलेली अनिवार्य अन्न व्यवसाय नोंदणी किंवा परवाना, भारतात अन्न उत्पादन, साठवण, वितरण किंवा किरकोळ विक्रीमध्ये गुंतलेल्या कोणत्याही संस्थेसाठी आवश्यक.

GST (Goods and Services Tax)

जुलै 2017 पासून लागू भारताची एकीकृत अप्रत्यक्ष कर प्रणाली, 0% (ताजे दूध) ते 18% (फ्लेव्हर्ड पेये) पर्यंत डेअरी-विशिष्ट दरांसह जे प्रत्येक वितरण इनव्हॉइसवर परिणाम करतात.

GSTIN

भारतातील प्रत्येक GST-नोंदणीकृत व्यवसायाला नियुक्त केलेला 15-वर्णांचा अद्वितीय ओळखकर्ता.

IRN (Invoice Reference Number)

सरकारी IRP द्वारे परत केलेला 64-वर्णांचा हॅश जो अद्वितीयपणे ई-इनव्हॉइस ओळखतो आणि प्रमाणित करतो.

Outstanding Amount (बकाया रक्कम)

रिटेलर किंवा चॅनेल पार्टनरने सर्व प्रलंबित इनव्हॉइसेसवर देय असलेली एकूण न दिलेली शिल्लक, पेमेंट देय आहे की थकीत आहे याकडे दुर्लक्ष करून.

Overdue Payment (थकीत पेमेंट)

सहमत क्रेडिट कालावधीच्या नंतर न दिलेली राहिलेली इनव्हॉइस रक्कम, तात्काळ लक्ष देण्याची आवश्यकता असलेले कलेक्शन जोखीम दर्शवते.

PDC / Post-Dated Cheque

रिटेलरने जारी केलेला भविष्यातील तारखेचा धनादेश, भारतीय वितरण चॅनेल्समध्ये पेमेंट वचनबद्धता आणि क्रेडिट हमी म्हणून वापरला जातो.

Product Recall (उत्पादन रिकॉल)

सुरक्षा, गुणवत्ता, किंवा नियामक समस्यांमुळे विकलेल्या किंवा वितरित उत्पादनांना बाजारातून पुनर्प्राप्त करण्याची प्रक्रिया, उत्पादक, FSSAI, किंवा डिस्ट्रिब्युटरद्वारे ट्रिगर.

Proforma Invoice (प्रोफॉर्मा इनव्हॉइस)

माल डिस्पॅच होण्यापूर्वी पाठविलेले प्राथमिक इनव्हॉइस, प्रस्तावित विक्रीचे अंदाजे मूल्य, प्रमाण, आणि अटी दर्शवते — कायदेशीर कर दस्तऐवज नाही.

TCS (टॅक्स कलेक्टेड अॅट सोर्स)

विक्रेत्यांद्वारे आर्थिक वर्षात एका खरेदीदाराकडून ₹50 लाखांच्या पुढे प्राप्त झालेल्या मोबदल्यावर गोळा केला जाणारा 0.1% आयकर.

TDS / टॅक्स डिडक्टेड अॅट सोर्स

आयकर कायद्याअंतर्गत एक यंत्रणा जिथे पेमेंट करणारा शिल्लक रक्कम पेमेंट प्राप्तकर्त्याला देण्यापूर्वी कमिशन, भाडे, किंवा व्यावसायिक शुल्क सारख्या पेमेंटमधून विहित दराने कर वजा करतो.

अकाउंट्स रिसीव्हेबल

क्रेडिटवर विकलेल्या मालासाठी रिटेलर्स आणि चॅनेल पार्टनर्सकडून वितरक किंवा ब्रँडला देय असलेली एकूण रक्कम, जी कार्यशील भांडवलाचा महत्त्वाचा घटक आहे.

इनव्हॉइस

विक्रेत्याने खरेदीदाराला जारी केलेला व्यावसायिक दस्तऐवज ज्यात पुरवठा केलेला माल, प्रमाण, किंमती, कर आणि पेमेंट अटी सूचीबद्ध — विक्री व्यवहाराचे मूलभूत रेकॉर्ड.

ई-इनव्हॉइसिंग

भारतातील अनिवार्य GST फ्रेमवर्क ज्यात B2B इनव्हॉइसेस सरकारी IRP पोर्टलवर वैध केले जाणे आवश्यक आहे, आता 5 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त टर्नओव्हर असलेल्या व्यवसायांना लागू.

ई-वे बिल

50,000 रुपयांपेक्षा जास्त मूल्याच्या मालाच्या हालचालीसाठी अनिवार्य इलेक्ट्रॉनिक वेबिल, अंतरावर आधारित वैधतेसह, रस्त्यावरील तपासणीद्वारे माल जप्तीच्या दंडासह अंमलात आणण्यायोग्य.

एजिंग रिपोर्ट

एक रिपोर्ट जो बाकी असलेल्या रिसीव्हेबल्स ना देय तारखेपासूनच्या दिवसांनुसार बकेट करतो — 0-30, 31-60, 61-90, 90+ — संकलन जोखीम अधोरेखित करण्यासाठी.

कलेक्शन एफिशियन्सी

क्रेडिट कालावधीत यशस्वीरीत्या वसूल केलेल्या एकूण रिसीव्हेबल्सची टक्केवारी, वितरक बाकीचे रोखीत किती प्रभावीपणे रूपांतरित करतो हे मोजते.

क्रेडिट नोट

मागील इन्व्हॉइसचे मूल्य कमी करणारा GST-अनुपालक दस्तऐवज, भारतीय FMCG मध्ये उत्पादन परतावा, स्कीम सेटलमेंट, नुकसान क्रेडिट आणि किंमत सुधारणांसाठी सतत वापरला जातो.

क्रेडिट पीरियड

इन्व्हॉइस तारखेनंतर वस्तूंसाठी पेमेंट करण्यासाठी वितरक रिटेलरला परवानगी देणारी दिवसांची संख्या, सामान्यतः भारतीय FMCG वितरणात 7 ते 30 दिवस श्रेणीत असते.

क्रेडिट लिमिट

वितरक रिटेलरला नवीन ऑर्डर ब्लॉक होईपर्यंत जमा करण्याची परवानगी देणारी कमाल बाकी रक्कम, पेमेंट प्राप्त होईपर्यंत.

चलन

एक डिस्पॅच किंवा डिलिव्हरी दस्तऐवज जो वाहतुकीत वस्तूंसह असतो, आवश्यकपणे टॅक्स इन्व्हॉइस न होता शिपमेंटचा पुरावा म्हणून काम करतो.

टॅक्स इनव्हॉइस

प्रत्येक करपात्र वस्तू पुरवठ्यासाठी जारी केलेला GST-अनुपालन इनव्हॉइस, GSTIN, HSN कोड, कर विभाजन सारखी विहित तपशील असलेला, आणि इनपुट टॅक्स क्रेडिटसाठी आधार म्हणून काम करतो.

ट्रेसेबिलिटी

उत्पादनाच्या संपूर्ण पुरवठा साखळीतून प्रवासाचा मागोवा घेण्याची क्षमता, कच्च्या मालापासून ग्राहकापर्यंत, प्रत्येक हस्तांतरणावर बॅच नंबर्स, टाइमस्टॅम्प्स, आणि स्थान डेटा वापरून.

डिलिव्हरी चलन

विक्रीशिवाय वस्तूंच्या वाहतुकीसाठी GST नियमांतर्गत निर्धारित दस्तऐवज — शाखा हस्तांतरण, जॉब वर्क, परतावा मालमत्ता आणि नमुना डिस्पॅचसाठी वापरला जातो.

डेबिट नोट

विक्रेत्याने मागील इन्व्हॉइसचे मूल्य वाढवण्यासाठी जारी केलेला GST दस्तऐवज, अंडर-बिलिंग, किंमत सुधारणा आणि अतिरिक्त शुल्कांसाठी वापरला जातो.

लीगल मेट्रोलॉजी

भारताच्या Legal Metrology Act, 2009 अंतर्गत नियामक फ्रेमवर्क जे सर्व पूर्व-पॅकेज्ड वस्तूंवर वजने, मापे आणि अनिवार्य लेबल घोषणा नियंत्रित करते.

🚚

लॉजिस्टिक्स

25 शब्द

Logistics · 25

ETA (Estimated Time of Arrival)

लाइव्ह GPS, ट्रॅफिक आणि उरलेल्या ड्रॉपवरून मोजलेली डिलिव्हरी वाहनाची पुढील थांब्यावरील अंदाजे आगमन वेळ.

FTL / Full Truck Load

शिपमेंट मोड जिथे एकच कन्साइनर ट्रकची पूर्ण क्षमता बुक करतो, मध्यवर्ती थांब्यांशिवाय उगमापासून गंतव्यापर्यंत विशेष वापर सुनिश्चित करतो.

Loading Bay (लोडिंग बे)

गोदाम किंवा डेपोमध्ये नियुक्त केलेले क्षेत्र जिथे वाहने माल लोड किंवा अनलोड करण्यासाठी पार्क केली जातात, कार्यक्षम मटेरियल ट्रान्सफरसाठी डिझाइन केलेले.

LTL / Less Than Truck Load

अशी शिपमेंट पद्धत जिथे अनेक कन्साइनर्स ट्रक स्पेस शेअर करतात, प्रत्येक वापरलेल्या क्षमतेच्या भागासाठीच पैसे देतो.

Milk Run (मिल्क रन)

एक लॉजिस्टिक्स मार्ग जिथे एकच वाहन एका सहलीत अनेक बिंदूंवर पिकअप किंवा डिलिव्हरीचा एक निश्चित क्रम करते, कार्यक्षमतेसाठी ऑप्टिमाइझ केलेला.

Mother Warehouse (मदर वेअरहाऊस)

ब्रँडचे मोठे केंद्रीय गोदाम जे बल्क इन्व्हेंटरी ठेवते आणि वितरण नेटवर्कमध्ये लहान प्रादेशिक डेपो आणि फॉरवर्ड वेअरहाऊसना पुन्हा भरते.

Packing (पॅकिंग)

गोदाम प्रक्रिया जिथे निवडलेले आयटम्स शिपमेंट-तयार युनिट्समध्ये एकत्र केले जातात, लेबल्स लागू केले जातात, आणि डिस्पॅचसाठी कागदपत्रे तयार केली जातात.

Picking (पिकिंग)

ऑर्डर किंवा इंडेंट पूर्ण करण्यासाठी स्टोरेज स्थानांमधून विशिष्ट SKUs आणि प्रमाण निवडण्याची आणि पुनर्प्राप्त करण्याची गोदाम प्रक्रिया.

PoD (Proof of Delivery)

ऑर्डर योग्य प्राप्तकर्त्याला योग्य प्रमाणात वितरित केली गेली याचा सत्यापित पुरावा, फोटो, OTP, किंवा स्वाक्षरी.

Reverse Logistics (रिव्हर्स लॉजिस्टिक्स)

अंतिम बिंदूपासून मूळ ठिकाणी माल हलवण्याची प्रक्रिया, रिटर्न्स, एक्सपायर्ड स्टॉक, खराब झालेला माल, आणि रिटर्नेबल मालमत्ता पुनर्प्राप्ती कव्हर करते.

WMS / वेअरहाऊस मॅनेजमेंट सिस्टम

सॉफ्टवेअर जे रिसिव्हिंग, पुट-अवे, स्टोरेज, पिकिंग, पॅकिंग, आणि डिस्पॅचसह सर्व गोदाम कामकाज नियंत्रित आणि ऑप्टिमाइझ करते.

कोल्ड चेन

एक अखंडित तापमान-नियंत्रित पुरवठा साखळी (दुधासाठी 2-4°C, आइसक्रीमसाठी -18°C पेक्षा कमी) जी कारखान्यापासून रिटेल शेल्फपर्यंत नाशवंत उत्पादन गुणवत्ता संरक्षित करते.

क्रॉस-डॉकिंग

एक लॉजिस्टिक्स तंत्र जिथे येणाऱ्या वस्तू कमीतकमी किंवा कोणत्याही स्टोरेजशिवाय हबवर थेट आउटबाउंड वाहनांना हस्तांतरित केल्या जातात, हाताळणी वेळ आणि इन्व्हेंटरी होल्डिंग खर्च कमी करते.

गेट पास

उत्पादने, प्रमाण, वाहन आणि गंतव्य सूचीबद्ध करून सुविधेबाहेर मालाची हालचाल अधिकृत करणारा डिस्पॅच दस्तऐवज.

गोदाम

वेअरहाऊस किंवा साठवण सुविधेसाठी भारतीय शब्द, सामान्यतः डिस्ट्रिब्युटरचे स्थानिक स्टॉक-होल्डिंग पॉइंट जिथून किरकोळ डिलिव्हरी केली जाते.

जिओफेन्सिंग

एक आभासी भौगोलिक सीमा जी वाहन किंवा व्यक्ती क्षेत्रात प्रवेश करते किंवा बाहेर पडते तेव्हा आपोआप इव्हेंट्स ट्रिगर करण्यासाठी वापरली जाते.

ट्रांझिट डॅमेज

पुरवठा साखळीतील एका बिंदूपासून दुसर्‍या बिंदूपर्यंत वाहतुकीदरम्यान वस्तूंना होणारे भौतिक नुकसान किंवा खराबी.

ट्रिप शीट

एका डिलिव्हरी ट्रिपसाठी कार्यात्मक दस्तऐवज, वाहन, ड्रायव्हर, स्टॉप्स, लोड केलेले SKU, आणि अपेक्षित रिटर्न्स सूचीबद्ध करते.

डिस्पॅच

पिकिंग आणि पॅकिंग केलेला माल वेअरहाऊस किंवा डेपोमधून डिलिव्हरी वाहनावर सोडण्याची क्रिया, जी आऊटबाऊंड प्रवासाची सुरुवात दर्शवते.

ड्रॉप सिक्वेन्सिंग

रूटवरील डिलिव्हरी थांब्यांचा क्रम, अंतर, वेळ आणि कोल्ड चेन एक्सपोजर कमी करण्यासाठी ऑप्टिमाइझ केलेला.

फॉरवर्ड वेअरहाऊस

डिलिव्हरी लीड टाइम कमी करण्यासाठी बाजाराच्या जवळ ठेवलेले छोटे क्षेत्रीय वेअरहाऊस, मदर वेअरहाऊस किंवा फॅक्टरीमधून पुन्हा भरले जाते.

रूट अॅडहेरन्स

वाहन योग्य क्रमाने प्रत्यक्षात भेट देत असलेल्या नियोजित डिलिव्हरी स्टॉप्सची टक्केवारी, मुख्य लॉजिस्टिक्स शिस्त मेट्रिक.

रूट ऑप्टिमायझेशन

प्रवास वेळ, इंधन खर्च, आणि कोल्ड-चेन एक्सपोजर कमी करताना डिलिव्हरी विंडोज पूर्ण करण्यासाठी सर्वात कार्यक्षम डिलिव्हरी आणि विक्री रूट्स डिझाइन करण्यासाठी अल्गोरिदम आणि रिअल-टाइम डेटाचा वापर.

लास्ट माइल

डिस्ट्रिब्युटर किंवा स्थानिक हबपासून किरकोळ आउटलेट किंवा अंतिम ग्राहकापर्यंतच्या डिलिव्हरीचा अंतिम टप्पा.

हब अँड स्पोक

वितरण नेटवर्क डिझाइन ज्यामध्ये माल पॉइंट-टू-पॉइंटऐवजी मध्यवर्ती हबमधून बाह्य प्रादेशिक स्पोक्सकडे वाहतो.

🖥️

टेक्नॉलॉजी

19 शब्द

Technology · 9

CRM (कस्टमर रिलेशनशिप मॅनेजमेंट)

रिटेलर आणि वितरकांशी सर्व संवाद व्यवस्थापित करणारे सॉफ्टवेअर, ट्रेड संबंध मजबूत करण्यासाठी भेट इतिहास, ऑर्डर पॅटर्न, तक्रारी आणि क्रेडिट अटी ट्रॅक करते.

ERP (Enterprise Resource Planning)

एकीकृत सॉफ्टवेअर सिस्टम जी संपूर्ण संस्थेतील वित्त, इन्व्हेंटरी, प्रोक्युअरमेंट, विक्री आणि HR यासह मुख्य व्यवसाय प्रक्रिया एकाच डेटाबेसमध्ये व्यवस्थापित करते.

POS (Point of Sale)

रिटेल काउंटरवरील प्रणाली, हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर, जिथे विक्री व्यवहार पूर्ण केले जातात, किंमती स्कॅन केल्या जातात, पेमेंट गोळा केले जातात, आणि रिसीप्ट्स तयार केली जातात.

QR Code (QR कोड)

एक द्वि-आयामी मॅट्रिक्स बारकोड जो पारंपारिक बारकोडपेक्षा लक्षणीयरीत्या अधिक डेटा साठवू शकतो, UPI पेमेंट्स, उत्पादन प्रमाणीकरण, आणि ट्रेसिबिलिटीसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो.

RFID (रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन)

रेडिओ लहरींचा वापर करून टॅग केलेल्या वस्तू आपोआप ओळखणारे आणि ट्रॅक करणारे वायरलेस तंत्रज्ञान, जे वितरण कामकाजात क्रेट्स, पॅलेट्स आणि वाहनांचे हँड्स-फ्री स्कॅनिंग सक्षम करते.

Tally इंटिग्रेशन

वितरण व्यवस्थापन प्रणाली आणि Tally ERP दरम्यान विक्री, खरेदी, आणि अकाउंटिंग डेटाचे स्वयंचलित सिंक्रोनायझेशन, मॅन्युअल डबल एंट्री दूर करते.

UPI (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस)

भारताची रिअल-टाइम इंटरबँक पेमेंट प्रणाली जी मोबाइलद्वारे त्वरित पैसे हस्तांतरण सक्षम करते, किरकोळ विक्रेता पेमेंट्स, रोख संकलन, आणि वितरक सेटलमेंट्ससाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते.

ऑटो-रिप्लेनिशमेंट

स्टॉक पातळी पूर्वनिर्धारित मर्यादेखाली गेल्यावर पुनःऑर्डर सूचना किंवा खरेदी ऑर्डर तयार करणारी स्वयंचलित इन्व्हेंटरी प्रणाली, जी सतत उत्पादन उपलब्धता सुनिश्चित करते.

बारकोड

उत्पादन पॅकेजिंगवर छापलेला यंत्र-वाचनीय समांतर रेषा किंवा बिंदूंचा पॅटर्न जो उत्पादन ओळख एन्कोड करतो, बिलिंग आणि वेअरहाऊस ऑपरेशन्समध्ये जलद स्कॅनिंग सक्षम करतो.

Analytics & KPIs · 10

ECO / आउटलेट्सचे प्रभावी कव्हरेज

एका कालावधीत किमान एकदा भेट दिलेल्या आणि बिल केलेल्या आउटलेट्सची संख्या (किंवा टक्केवारी), जी केवळ व्हिजिट कम्प्लायन्सच्या विरूद्ध खऱ्या उत्पादक पोहोचाचे मापन करते.

Market Share (बाजार हिस्सा)

विशिष्ट ब्रँडने मूल्य (₹) किंवा व्हॉल्यूम (युनिट्स/लिटर) नुसार मोजलेल्या परिभाषित बाजारातील एकूण श्रेणी विक्रीची टक्केवारी.

Per Capita Consumption (दरडोई वापर)

एका कालावधीत परिभाषित भूगोलात प्रति व्यक्ती वापरलेल्या उत्पादनाची सरासरी मात्रा, बाजार प्रवेश आणि वाढीची क्षमता बेंचमार्क करण्यासाठी वापरली जाते.

SKU प्रति आउटलेट

किरकोळ आउटलेटद्वारे ठेवल्या किंवा ऑर्डर केलेल्या वेगळ्या उत्पादन व्हेरिएंट्सची सरासरी संख्या, स्टोअर स्तरावर ब्रँड पेनेट्रेशनची खोली मोजते.

अॅव्हरेज बिल व्हॅल्यू

रिटेलरने दिलेल्या प्रत्येक ऑर्डरची सरासरी इन्व्हॉइस रक्कम, एका कालावधीतील एकूण सेकंडरी सेल्स व्हॅल्यूला ऑर्डरच्या संख्येने भागून मोजली जाते.

रन रेट

लक्ष्ये पूर्ण होतील की नाही याचा अंदाज लावण्यासाठी लहान वास्तविक-विक्री कालावधीमधून एक्स्ट्रापोलेट केलेला अंदाजित मासिक किंवा वार्षिक विक्री आकडा.

व्हॅल्यू पर कॉल

प्रति विक्री भेट बुक केलेल्या ऑर्डर्सचे सरासरी रुपये मूल्य (शून्य-ऑर्डर भेटींसह), विक्रेता प्रत्येक आउटलेट इंटरॅक्शनचे किती प्रभावीपणे मुद्रीकरण करतो हे मोजते.

शेअर ऑफ शेल्फ

एका ब्रँडच्या उत्पादनांनी एकूण श्रेणी जागेच्या तुलनेत व्यापलेल्या दृश्यमान किरकोळ शेल्फ किंवा कूलर जागेचे प्रमाण, एक महत्त्वाचा इन-स्टोअर अंमलबजावणी मेट्रिक.

सेल्स रिटर्न रेशो

एकूण विक्रीच्या तुलनेत किरकोळ विक्रेत्यांनी वितरकाला परत केलेल्या वस्तूंची टक्केवारी, मागणी-पुरवठा संरेखन आणि उत्पादन ताजेपणाच्या समस्यांचा मुख्य निर्देशक.

स्ट्राइक रेट

ऑर्डर बुक केलेल्या विक्री भेटींची टक्केवारी — कार्यात्मकदृष्ट्या उत्पादक कॉल टक्केवारीसारखीच, भारतीय FMCG भाषेत मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते.

उद्योगानुसार

प्रत्येक वर्टिकलसाठी सर्वात महत्त्वाची शब्दकोश

प्रत्येक वर्टिकल या शब्दकोशाच्या वेगळ्या भागावर अवलंबून असते. विशिष्ट श्रेणीत रुजू होत असाल तर हे प्रारंभिक बिंदू म्हणून वापरा.

Beverage Distribution

या वर्टिकलमध्ये सर्वाधिक वापरले जाणारे शब्दकोश शब्द

Bakery & Confectionery

या वर्टिकलमध्ये सर्वाधिक वापरले जाणारे शब्दकोश शब्द

Fresh Produce

या वर्टिकलमध्ये सर्वाधिक वापरले जाणारे शब्दकोश शब्द

संबंधित मार्गदर्शिका

या शब्दकोशावर आधारित परिचालन प्लेबुक

शब्द कळल्यानंतर, कार्यप्रवाह शिका. प्रत्येक मार्गदर्शिका या शब्दकोशाच्या एका भागाचे टप्प्याटप्प्याने परिचालन प्लेबुकमध्ये रूपांतर करते.

सॉफ्टवेअर तुलना

SpireStock ची तुलना कशी आहे

जर तुम्ही DMS, ERP किंवा बिलिंग सॉफ्टवेअरचे मूल्यमापन करत असाल, तर या बाजू-बाजूच्या तुलना वरील शब्दकोशाशी थेट जोडतात.

संबंधित नियम

जिथे शब्दकोश कायदा बनतो

या शब्दकोशातील अनेक शब्द (GST, e-way बिल, FSSAI, कोल्ड चेन, MRP, Legal Metrology) हे भारतीय नियमही आहेत. स्तर-दर-स्तर मार्गदर्शनासाठी पूर्ण अनुपालन हब पहा.

ब्लॉगमधून

हा शब्दकोश वापरणारे शैक्षणिक लेख

सर्व लेख →

Compliance

भारतातील डेअरी आणि FMCG वितरकांसाठी ई-वे बिल: सूट, मिश्र लोड आणि ऑटोमेशन

ई-वे बिल अनुपालन डेअरी आणि FMCG वितरकांसाठी विशेषतः गुंतागुंतीचे आहे कारण उत्पादन-स्तरीय सूट, वेगवेगळ्या GST दरांसह मिश्र लोड आणि उच्च दैनिक डिस्पॅच व्हॉल्यूम. हे मार्गदर्शक सूट, मिश्र लोड नियम, मोठ्या प्रमाणात निर्मिती धोरणे आणि सॉफ्टवेअर ऑटोमेशन यांचा समावेश करते.

लेख वाचा →

Compliance & Quality

भारतातील डेअरी वितरणासाठी बॅच ट्रॅकिंग आणि ट्रेसेबिलिटी: संपूर्ण मार्गदर्शक

FSSAI च्या ट्रेसेबिलिटी नियमांची कडक अंमलबजावणी होत आहे. भारतीय डेअरी वितरकांनी अनुपालन राखण्यासाठी आणि नुकसान कमी करण्यासाठी बॅच ट्रॅकिंग, वन-अप-वन-डाउन ट्रेसेबिलिटी आणि रिकॉल-सज्ज प्रणाली कशी राबवावी ते जाणून घ्या.

लेख वाचा →

Operations

डेअरी वितरणात एक्सपायरी अपव्यय कसा कमी करावा: FEFO, अलर्ट्स आणि बॅच ट्रॅकिंग

एक्सपायरी अपव्यय हा भारतीय डेअरी वितरणातील सर्वात मोठा खर्च गळती आहे, जो दरमहा अनेक लाखांचा होतो. हा मार्गदर्शक FEFO लॉजिक, बॅच ट्रॅकिंग, स्वयंचलित निअर-एक्सपायरी अलर्ट्स आणि रिटर्न वर्कफ्लो कव्हर करतो जे वितरकांना अपव्यय 60-80% कमी करण्यास मदत करतात.

लेख वाचा →

FAQ

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

वितरण शब्दकोशाच्या सर्वाधिक विचारलेल्या प्रश्नांची 18 उत्तरे.

What is a distributor in the Indian FMCG and dairy context?

A distributor is a channel partner appointed by a brand owner to buy goods on principal-to-principal basis and resell them to retailers within a defined geography. In India, distributors typically operate under FSSAI and GST registration, hold inventory in their own warehouse, manage a fleet of delivery vehicles, and run a sales force that books orders from kirana stores, modern trade, and HoReCa outlets.

What does PTR mean in distribution?

PTR stands for Price to Retailer — the net invoice price at which a distributor sells a SKU to a retailer after all standard trade discounts but before any scheme benefits. PTR is one of the three pricing tiers (PTD, PTS, PTR) that determine where margins sit across the channel and is the basis for most trade scheme calculations.

What is the difference between primary sales and secondary sales?

Primary sales refers to the dispatch of goods from a manufacturer or CFA to the distributor — essentially the distributor's purchase. Secondary sales refers to the onward sale from the distributor to retailers. Brands track secondary sales separately because it represents true sell-out (consumer demand) rather than channel filling.

What is OTIF and why is it the most important fulfillment KPI?

OTIF (On-Time, In-Full) measures the percentage of orders delivered both on the promised date AND with the full quantity ordered. It is stricter than fill rate or on-time-delivery individually because both conditions must be met. Modern trade chains penalise OTIF below 95% with chargebacks, making it the single most-watched distributor KPI.

What is FEFO and how is it different from FIFO?

FIFO (First-In, First-Out) dispatches the oldest stock first, regardless of expiry. FEFO (First-Expiry, First-Out) dispatches stock with the nearest expiry date first, regardless of when it arrived. For dairy, bakery, and other short-shelf-life categories, FEFO is mandatory under FSSAI norms — FIFO alone can cause expired stock to sit in storage.

What is a beat plan in field sales?

A beat plan (also called a PJP — Permanent Journey Plan) is a structured schedule that defines which outlets a salesperson visits on each day of a recurring weekly or fortnightly cycle. A good beat plan groups outlets geographically, balances workload across days, hits each outlet at its preferred ordering time, and is built around the distributor's delivery frequency.

What is e-invoicing under GST and who needs it?

E-invoicing requires registered businesses with turnover above ₹5 crore (as of 2026) to generate a unique IRN (Invoice Reference Number) from the government IRP portal for every B2B invoice. The IRN must be embedded in the invoice along with a QR code before sharing with the buyer. E-invoicing is mandatory for almost all FMCG and dairy distributors above the threshold.

What does FOC mean in trade schemes?

FOC stands for Free Of Cost — goods supplied to a retailer or distributor without invoicing. FOC is the most common form of trade scheme payout in Indian FMCG (e.g. "buy 10, get 1 FOC"). FOC goods have GST implications: they must be declared as supplies in the GST return and the proportionate input tax credit must be reversed.

What is the difference between a distributor and a super stockist?

A super stockist is one level above a distributor. The super stockist holds bulk stock for a region, ships to multiple sub-distributors below them, and earns a thinner margin (typically 2-3%). Distributors carry primary stock, run a sales force and service retailers directly. Super stockists are common in upcountry markets where brand reach is limited.

What is HoReCa in distribution?

HoReCa is short for Hotels, Restaurants and Catering — institutional channels that buy in bulk on credit, expect specialised SKUs (5kg ghee, 20L milk pouches), and require dedicated key-account servicing. HoReCa is a high-volume, low-margin channel critical for dairy, beverage, and bulk-food distributors.

What is channel stuffing and why is it a red flag?

Channel stuffing is when a brand or distributor pushes more inventory into the next channel level than it can sell through, usually to inflate primary sales numbers near month-end. It is a major audit red flag because it inflates revenue, creates stale inventory, and leads to high returns in following months. SEBI treats severe channel stuffing as a reporting irregularity.

What is a credit note and when is it issued?

A credit note is a document issued by a supplier to reduce the value of a previously issued tax invoice. Distributors issue credit notes for sales returns, post-supply discounts, rate corrections, and approved scheme claims. Under GST, credit notes must reference the original invoice and be reported in the GSTR-1 of the issuing month.

What is route adherence and how is it measured?

Route adherence is the percentage of planned outlets that a delivery vehicle or salesperson actually visits in the right sequence on a given day. It is measured by comparing the planned beat (from the DMS) with GPS or check-in data captured by the SFA/delivery app. Best-in-class operations target 90%+ route adherence with drop-sequence compliance above 80%.

What is a return goods pass (RGP) used for?

A return goods pass (RGP) is a document that authorises returnable assets — crates, pallets, dispensers, coolers — to leave the warehouse without being treated as a sale. RGPs are reconciled when the asset is returned. For dairy distributors with thousands of crates in circulation, RGP-based reconciliation prevents asset shrinkage from quietly destroying margins.

What is the difference between general trade and modern trade?

General Trade (GT) refers to traditional kirana stores, paan shops, and standalone retailers — typically family-owned, cash-led, and serviced by a beat-plan salesperson. Modern Trade (MT) refers to organised chains like DMart, Reliance Smart, More, and Big Bazaar — characterised by listing fees, OTIF SLAs, central billing, and structured trade terms.

What is numeric distribution and weighted distribution?

Numeric Distribution (ND) is the percentage of outlets in a defined universe that stock a brand. Weighted Distribution (WD) weights those outlets by their sales potential. A brand can have high ND but low WD if it is present mainly in small outlets, or low ND but high WD if it is present in a few large outlets that drive most of the volume.

What is scheme leakage and how do distributors prevent it?

Scheme leakage is the gap between what a brand allocates for a trade scheme and what actually reaches the retailer's pocket. Common causes are double-counting, unauthorised FOC, off-invoice schemes claimed twice, and salesperson collusion. Distributors prevent it with rule-based DMS engines that auto-calculate scheme entitlement at billing time.

Does SpireStock cover all 160+ terms in this glossary?

Yes — SpireStock is built around the same vocabulary used in this glossary. Beat plans, PJP, FEFO picking, OTIF tracking, scheme engines, e-invoicing, e-way bills, credit control, claim settlement, RGP reconciliation and DSR analytics are all native features. Start a free trial to see them in action.

शब्दकोशापासून कार्यरत सॉफ्टवेअरपर्यंत

या शब्दकोशातील प्रत्येक शब्द SpireStock मधील वैशिष्ट्याशी जोडतो. बीट प्लॅन, FEFO पिकिंग, OTIF ट्रॅकिंग, स्कीम इंजिन, e-invoicing, e-way बिल आणि DSR विश्लेषण — सर्व मूळ, सर्व कॉन्फिगर करण्यायोग्य.