इन्व्हेंटरी आणि मालमत्ताAlso known as: ABC Classification, Pareto Analysis

ABC विश्लेषण Meaning

एक इन्व्हेंटरी वर्गीकरण तंत्र जे SKU ला महसूल किंवा वॉल्यूममधील योगदानावर आधारित तीन श्रेणींमध्ये — A (उच्च मूल्य), B (मध्यम), आणि C (कमी) — क्रमवारी लावते.

Full definition

ABC विश्लेषण म्हणजे इन्व्हेंटरी व्यवस्थापनासाठी पॅरेटो तत्त्वाचा वापर. SKU ची वार्षिक उपभोग मूल्यानुसार (युनिट खर्च x वार्षिक वॉल्यूम) क्रमवारी लावली जाते आणि तीन स्तरांमध्ये वर्गीकृत केली जाते: A-श्रेणी वस्तू (वरच्या 10-20% SKU ज्या ~70-80% मूल्यात योगदान देतात), B-श्रेणी (पुढील 20-30% ज्या ~15-20% योगदान देतात), आणि C-श्रेणी (उर्वरित 50-60% ज्या ~5-10% योगदान देतात). हे वर्गीकरण ऑर्डरिंग, स्टॉकिंग, मोजणी आणि निरीक्षणासाठी वेगवेगळी धोरणे ठरवते.

भारतीय FMCG वितरणामध्ये, ABC विश्लेषण हे ठरवते की कोणत्या SKU ना सेफ्टी स्टॉक बफर मिळेल (A-श्रेणीतील वस्तू, जिथे स्टॉकआऊटचा थेट महसूलावर परिणाम होतो), कोणत्या सायकल काउंट मध्ये अधिक वारंवार मोजल्या जातील (A आणि B), आणि कोणत्या लांब रिप्लेनिशमेंट सायकल सहन करू शकतील (C-श्रेणी). दुग्ध वितरकाची A-श्रेणी टोन्ड दूध आणि दही असू शकते (उच्च वॉल्यूम, दैनिक मागणी), B-श्रेणी पनीर आणि बटर (मध्यम, साप्ताहिक ऑर्डरिंग), आणि C-श्रेणी फ्लेवर्ड लस्सी प्रकार (हंगामी, अनियमित मागणी).

सेल्स अॅनालिटिक्स प्लॅटफॉर्म व्यवहार डेटावरून ABC वर्गीकरण ऑटो-कॉम्प्युट करतात आणि मासिक रिफ्रेश करतात. खरी ताकद ABC ला शेल्फ लाइफ सोबत क्रॉस-रेफरन्स करण्यात आहे: A-श्रेणीतील नाशवंत SKU ला दैनिक रिप्लेनिशमेंट आणि FEFO शिस्त आवश्यक आहे, तर C-श्रेणीतील दीर्घ शेल्फ-लाइफ SKU त्रैमासिक बल्क-ऑर्डर करता येते. हे छेदन वितरण नेटवर्कमध्ये कार्यशील भांडवल कार्यक्षमता वाढवते.

Real-world example

मुंबईतील Bisleri वितरक 500ml पॅकेज्ड वॉटरचे (A-श्रेणी, 60% महसूल) 2-लिटर सोडापेक्षा (C-श्रेणी, 3% महसूल) वेगळे वर्गीकरण करतो, पहिल्यासाठी 5 दिवसांचा सेफ्टी स्टॉक ठेवतो पण दुसरा फक्त 2 दिवसांच्या स्टॉकवर येतो तेव्हा पुन्हा ऑर्डर करतो.

Go deeper

Guides that use this term

The definition is the starting point. These walk through what it means for a working distribution business in India.

FMCG Distributor Margin & Profit Guide India: What You Really Earn in 2026

FMCG distributor margins in India range from 3-8% for packaged goods to 8-15% for dairy, but hidden costs often slash net profits to 1-3%. This guide breaks down real margin structures by category, reveals overlooked cost centres, and shows how technology can improve net margins by 2-4 percentage points.

How to Calculate Distributor ROI in FMCG: Formula, Examples & Benchmarks

Most FMCG distributors in India cannot accurately calculate their return on investment. This guide provides the exact ROI formula, worked examples across three distributor sizes, category-wise benchmarks, and actionable strategies to improve profitability.

FMCG Distribution Startup Checklist: 25 Points Before Signing Any Agreement

Signing an FMCG distributorship agreement without thorough preparation is a recipe for financial losses, legal disputes, and operational chaos. This 25-point checklist — organized across five critical categories — ensures you have every base covered before committing your capital and signing on the dotted line.

All free calculatorsROI, margin, start-up investment and trade schemes.

Where it applies

Applicable industries

This term is relevant across the following SpireStock-supported industries.

Dairy Distribution

End-to-end dairy distribution software for milk, curd, paneer, and ghee brands. Manage orders, crates, cold chain, and GST billing in one platform.

Explore industry

FMCG Distribution

Streamline FMCG distribution with order management, beat planning, retailer tracking, and GST billing. Built for Indian FMCG supply chains.

Explore industry

Beverage Distribution

Manage beverage distribution with cold chain tracking, crate management, route optimization, and real-time delivery monitoring. Try SpireStock free.

Explore industry

Bakery & Confectionery Distribution

Distribution software for bakeries and confectionery brands. Manage short-shelf-life products, daily dispatch, returns, and retailer credit efficiently.

Explore industry