SpireStock
SpireStock
🌍जागतिक अन्न निर्यात बाजारपेठांचे प्रवेशद्वार

APEDA नोंदणी

कृषी आणि प्रक्रिया केलेले अन्न उत्पादन निर्यात विकास प्राधिकरण (APEDA) हे वाणिज्य मंत्रालयाच्या अंतर्गत भारतातील कृषी आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांच्या निर्यातीचे प्रोत्साहन व नियमन करणारे प्रमुख संस्था आहे. जर तुमचा वितरण व्यवसाय दुग्ध उत्पादने, प्रक्रिया केलेले अन्न, धान्य किंवा इतर अनुसूचित कृषी उत्पादनांची निर्यात करत असेल, तर APEDA नोंदणी अनिवार्य आहे. नोंदणीमुळे नोंदणी-सह-सदस्यता प्रमाणपत्र (RCMC) मिळते, जे तुम्हाला निर्यात अनुदान, आंतरराष्ट्रीय व्यापार मेळ्यांमधील सहभाग आणि APEDA च्या निर्यात सुविधा सेवांसाठी पात्र ठरवते.

Last updated: 2026-01-25

₹5,000नोंदणी शुल्क
5 वर्षेRCMC वैधता
150+निर्यात देश
$23Bभारत कृषी निर्यात
Start Free TrialAll Regulations
By SpireStock Compliance DeskLast updated 5 min readAll regulations →
Jump to section

Quick Answer

भारतातून अनुसूचित कृषी आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी APEDA नोंदणी अनिवार्य आहे. हे ₹5,000 शुल्कात 5 वर्षांसाठी वैध RCMC प्रदान करते. पूर्वशर्तींमध्ये आयात निर्यात कोड (IEC) आणि FSSAI केंद्रीय परवाना समाविष्ट आहे. APEDA निर्यात प्रोत्साहन आणि बाजार विकास समर्थन देते.

Key Takeaways

  • ₹5,000 नोंदणी शुल्क — plan your budget accordingly.
  • Start with: आयात निर्यात कोड मिळवा.
  • Worst-case penalty: निर्यात शिपमेंट कस्टम्समध्ये थांबवली जाऊ शकते; APEDA कायद्याच्या तरतुदींनुसार दंड.
  • Renewal cycle: दर 5 वर्षांनी (नूतनीकरणासाठी ₹5,000).
  • Applies to: अन्न उत्पादन निर्यातदार, दुग्ध निर्यात कंपन्या, सेंद्रिय उत्पादन निर्यातदार.
  • Digital record-keeping with SpireStock cuts audit prep time by 60–80%.

Overview

APEDA नोंदणी: भारतीय अन्न निर्यातीला सक्षम बनवणे

APEDA ची स्थापना 1986 मध्ये कृषी आणि प्रक्रिया केलेले अन्न उत्पादन निर्यात विकास प्राधिकरण कायदा, 1985 अंतर्गत झाली. हे फळे, भाज्या, मांस उत्पादने, दुग्ध उत्पादने, धान्य, प्रक्रिया केलेले अन्न, अल्कोहोलयुक्त पेये आणि पॅकेज्ड पिण्याच्या पाण्यासह अनुसूचित उत्पादनांच्या निर्यात प्रोत्साहन आणि विकासासाठी जबाबदार आहे.

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत प्रवेश करू पाहणाऱ्या भारतीय दुग्ध आणि FMCG वितरकांसाठी, APEDA नोंदणी हे आवश्यक पहिले पाऊल आहे. ही नोंदणी केवळ अनुसूचित उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी कायदेशीर अधिकृतता देत नाही, तर APEDA च्या सर्वसमावेशक निर्यात समर्थन प्रणालीमध्ये प्रवेश देखील देते—बाजार बुद्धिमत्ता, खरेदीदार-विक्रेता बैठका, आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शने आणि गुणवत्ता सुधारणेसाठी आर्थिक सहाय्य.

APEDA सेंद्रिय उत्पादन प्रमाणीकरणासाठी Tracenet प्रणाली आणि मांस निर्यात अनुपालनासाठी Meat.net प्रणाली देखील व्यवस्थापित करते. सेंद्रिय उत्पादने किंवा मांस हाताळणाऱ्या वितरकांसाठी, APEDA फ्रेमवर्कमधील या अतिरिक्त नोंदण्या आवश्यक असू शकतात.

Data Visualization

India's Agricultural Export by Category (FY 2024-25)

Rice & Cereals: 30%Dairy Products: 12%Processed Foods: 20%Spices: 18%Fruits & Vegetables: 20%
Rice & Cereals (30%)
Dairy Products (12%)
Processed Foods (20%)
Spices (18%)
Fruits & Vegetables (20%)

Step-by-Step

Compliance Process

1

आयात निर्यात कोड मिळवा

DGFT पोर्टलवर (dgft.gov.in) IEC साठी अर्ज करा. हा 10-अंकी कोड सर्व निर्यात-आयात व्यवहारांसाठी अनिवार्य आहे आणि 2-3 कार्य दिवस लागतात.

2

FSSAI केंद्रीय परवाना सुनिश्चित करा

तुमचा FSSAI केंद्रीय परवाना निर्यात उत्पादन श्रेणींचा समावेश करतो हे सत्यापित करा. नसल्यास, निर्यात-संबंधित अन्न श्रेणींचा समावेश करण्यासाठी सुधारणा अर्ज करा.

3

APEDA पोर्टलवर नोंदणी करा

apeda.gov.in ला भेट द्या आणि ऑनलाइन नोंदणी करा. व्यवसाय तपशील, उत्पादन श्रेणी आणि निर्यात योजनांसह अर्ज भरा. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.

4

नोंदणी शुल्क भरा

₹5,000 चे एक-वेळचे नोंदणी शुल्क ऑनलाइन भरा. APEDA श्रेणीवर आधारित अतिरिक्त सदस्यता शुल्क लागू होऊ शकते.

5

RCMC प्राप्त करा

पडताळणीनंतर, APEDA डिजिटली नोंदणी-सह-सदस्यता प्रमाणपत्र जारी करते. ते डाउनलोड करा आणि सर्व निर्यात कागदपत्रांसाठी सांभाळून ठेवा.

6

निर्यात समर्थनात प्रवेश करा

APEDA च्या निर्यात प्रोत्साहन सेवांचा लाभ घ्या—खरेदीदार-विक्रेता बैठकांमध्ये सहभागी व्हा, निर्यात प्रोत्साहन योजनांसाठी अर्ज करा आणि बाजार बुद्धिमत्ता अहवालांमध्ये प्रवेश करा.

Timeline

APEDA नोंदणी — Day-by-day timeline

Estimated duration of each compliance step. Run steps in parallel where possible to compress total time.

Step-by-step compliance GanttEach bar shows when a step happens and how long it takesDay 0Day 11Day 23Day 34Day 451. आयात निर्यात कोड मिळवा10d2. FSSAI केंद्रीय परवाना…10d3. APEDA पोर्टलवर नोंदणी…10d4. नोंदणी शुल्क भरा10d5. RCMC प्राप्त करा10d6. निर्यात समर्थनात प्रव…10d

मुख्य फायदे

APEDA नोंदणी का?

आयात निर्यात कोड (IEC)

पूर्वशर्त म्हणून DGFT (परदेशी व्यापार महासंचालनालय) कडून IEC मिळवा. भारतातील सर्व निर्यात-आयात क्रियाकलापांसाठी हे अनिवार्य आहे.

FSSAI केंद्रीय परवाना

अन्न उत्पादन निर्यातीसाठी वैध FSSAI केंद्रीय परवाना आवश्यक आहे. परवान्यामध्ये निर्यात केल्या जाणाऱ्या उत्पादन श्रेणींचा समावेश असावा.

उत्पादन गुणवत्ता मानके

निर्यात केलेल्या उत्पादनांनी गंतव्य देशाच्या गुणवत्ता मानकांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. आयातदारांच्या आवश्यकतेनुसार ISO 22000, FSSC 22000 किंवा HACCP सारखी संबंधित प्रमाणपत्रे मिळवा.

निर्यात पॅकेजिंग मानके

निर्यात पॅकेजिंगने आंतरराष्ट्रीय मानके आणि गंतव्य देशाच्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. पोषण माहिती, ऍलर्जन आणि देश-विशिष्ट आवश्यकतांसह निर्यात लेबलिंग समाविष्ट करा.

RCMC देखभाल

वार्षिक निर्यात डेटा भरून आणि सदस्यता शुल्क भरून वैध नोंदणी-सह-सदस्यता प्रमाणपत्र राखा. RCMC 5 वर्षांसाठी वैध आहे.

फायटोसॅनिटरी अनुपालन

वनस्पती-आधारित उत्पादनांसाठी, वनस्पती क्वारंटाइन विभागाकडून फायटोसॅनिटरी प्रमाणपत्रे मिळवा. दुग्ध निर्यातीसाठी, निर्यात तपासणी परिषदेकडून आरोग्य प्रमाणपत्रे मिळवा.

Cost Breakdown

Cost breakdown for APEDA नोंदणी

Indicative split between government fees, consultant fees, and recurring renewal costs for a mid-size distributor.

Government fees vs consultant fees vs renewal (INR)Free₹2K₹3K₹5K₹6K₹5₹2K₹4Application₹500₹3K₹500Documentation₹1K₹3K₹2KInspectionFree₹4K₹2KTrainingFree₹6K₹6KAudit prepFree₹5K₹5KTech / recordsGovt fee (Yr 1)Consultant feeAnnual renewal

Penalties & Consequences

Non-Compliance Penalties

APEDA नोंदणीशिवाय अनुसूचित उत्पादनांची निर्यातcritical

निर्यात शिपमेंट कस्टम्समध्ये थांबवली जाऊ शकते; APEDA कायद्याच्या तरतुदींनुसार दंड

गंतव्य देशाच्या मानकांचे पालन न करणेcritical

परदेशी बंदरावर उत्पादन नाकारणे, आर्थिक नुकसान आणि भविष्यातील निर्यातीवर संभाव्य बंदी

निर्यात व्यवहारादरम्यान कालबाह्य RCMChigh

निर्यात अनुदान आणि APEDA सेवांसाठी अपात्रता; विलंबित कस्टम्स क्लिअरन्स

चुकीची निर्यात कागदपत्रेhigh

कस्टम्स होल्ड, आर्थिक दंड आणि निर्यात प्रोत्साहन योजनांमधून संभाव्य काळ्या यादीत समावेश

वार्षिक निर्यात डेटा भरण्यात अयशस्वीmedium

चेतावणी सूचना आणि संभाव्य RCMC निलंबन

low
medium
high
critical

Who Needs This

Applicable To

अन्न उत्पादन निर्यातदार

भारतातून प्रक्रिया केलेले अन्न, दुग्ध उत्पादने, धान्य, मसाले आणि इतर अनुसूचित कृषी उत्पादनांची निर्यात करणारे व्यवसाय.

दुग्ध निर्यात कंपन्या

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत दूध उत्पादने, चीज, बटर, तूप आणि इतर दुग्ध वस्तूंची निर्यात करणाऱ्या कंपन्या.

सेंद्रिय उत्पादन निर्यातदार

APEDA च्या NPOP योजनेअंतर्गत प्रमाणित सेंद्रिय कृषी आणि अन्न उत्पादनांची निर्यात करणारे व्यवसाय.

प्रक्रिया केलेल्या अन्नाचे उत्पादक

रेडी-टू-इट, कॅन केलेले, गोठवलेले किंवा निर्जलीकृत अन्न उत्पादनांची निर्यात करणाऱ्या अन्न प्रक्रिया कंपन्या.

Documentation

Documents Required

  • आयात निर्यात कोड (IEC) प्रमाणपत्र
  • FSSAI केंद्रीय परवाना
  • कंपनी नोंदणी / निगमन प्रमाणपत्र
  • व्यवसाय संस्थेचे PAN कार्ड
  • बँक प्रमाणपत्र किंवा रद्द केलेला चेक
  • निर्यात उत्पादनांच्या तपशीलासह उत्पादन कॅटलॉग
  • गुणवत्ता प्रमाणन कागदपत्रे (ISO, HACCP, इ.)
  • नोंदणीकृत कार्यालय आणि प्रक्रिया सुविधेचा पत्ता पुरावा

Renewal

License Renewal Information

Frequency

दर 5 वर्षांनी

Process

मुदत संपण्यापूर्वी APEDA पोर्टलवर RCMC नूतनीकरणासाठी अर्ज करा. अद्ययावत व्यवसाय तपशील, निर्यात कामगिरी डेटा सादर करा आणि नूतनीकरण शुल्क भरा. नूतनीकरण सामान्यतः 15 कार्य दिवसांत प्रक्रिया केले जाते.

Fee

नूतनीकरणासाठी ₹5,000

सखोल माहिती

तुम्हाला हवे ते सर्व जाणून घ्या

अंमलबजावणी, सर्वोत्तम पद्धती आणि वास्तविक रणनीतींवर सखोल लेख.

01

अन्न व्यवसायांसाठी APEDA निर्यात प्रोत्साहन योजना

APEDA भारतातून कृषी निर्यातीला प्रोत्साहन देण्यासाठी अनेक आर्थिक सहाय्य योजना देते. यांची समज तुमचा निर्यात खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करू शकते.

पायाभूत सुविधा विकास योजना

निर्यात-केंद्रित पायाभूत सुविधा—कोल्ड चेन, प्रक्रिया युनिट्स आणि पॅकेजिंग सुविधा—स्थापन करण्यासाठी प्रकल्प खर्चाच्या 40% पर्यंत (कमाल ₹50 लाख) आर्थिक सहाय्य.

बाजार विकास सहाय्य

  • आंतरराष्ट्रीय व्यापार मेळे आणि प्रदर्शनांमध्ये सहभाग (प्रवास आणि स्टॉल खर्च परतफेड केले जातात)
  • खरेदीदार-विक्रेता बैठक प्रायोजकत्व
  • आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत ब्रँड प्रोत्साहन
  • गुणवत्ता सुधारणा आणि प्रमाणन समर्थन

वाहतूक सहाय्य

विशिष्ट बाजारपेठेत कृषी उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी मालवाहतूक अनुदान. ही योजना भारतीय निर्यातदारांना शिपिंग खर्चाचा काही भाग समाविष्ट करणाऱ्या अनुदानांसह किंमतीवर स्पर्धा करण्यास मदत करते.

02

दुग्ध निर्यात अनुपालन: भारतापासून आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेपर्यंत

भारतातून दुग्ध उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी भारतीय नियम आणि गंतव्य देशाच्या मानकांचे पालन करणे आवश्यक आहे. येथे एक सर्वसमावेशक विहंगावलोकन आहे:

भारतीय नियामक आवश्यकता

  • दुग्ध उत्पादन श्रेणींसह FSSAI केंद्रीय परवाना
  • APEDA RCMC नोंदणी
  • निर्यात तपासणी परिषदेकडून आरोग्य प्रमाणपत्र
  • NABL-मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळेतून उत्पादन चाचणी

मुख्य निर्यात गंतव्यस्थाने आणि त्यांच्या आवश्यकता

प्रदेशमुख्य मानकप्रमाणन
EUEC Regulations 852/2004EU मान्यता + HACCP
USAFDA 21 CFR Part 113FDA FSMA अनुपालन
मध्य पूर्वGSO मानकेहलाल प्रमाणन
जपानFood Sanitation ActMHLW मान्यता

SpireStock चे अहवाल मॉड्यूल निर्यात-विशिष्ट बॅच कागदपत्रे ट्रॅक करण्यात मदत करते, आंतरराष्ट्रीय खरेदीदारांना आवश्यक असलेला सर्व ट्रेसेबिलिटी डेटा सहज उपलब्ध असल्याची खात्री करते.

Global Comparison

How APEDA नोंदणी compares globally

Indicative comparison across major markets. Useful for distributors exploring import/export or comparing compliance burden.

AspectIndiaUSAUKSingapore
RegulatorFSSAI / CBIC / BISFDA / USDAFSA / HMRCSFA / IRAS
Mandatory licenses4–6 mandatory2–3 mandatory2 mandatory2 mandatory
Avg first-year cost₹50K – ₹1.2L$2K – $6K£1K – £3KS$1K – S$4K
Approval time30 – 90 days30 – 60 days14 – 28 days7 – 21 days
Renewal cycle1 – 5 yearsAnnualAnnual1 – 2 years
Digital filingFoSCoS / GSTNFDA portalGov.ukGoBusiness

FAQ

Frequently Asked Questions

Common questions about APEDA नोंदणी compliance and requirements.

APEDA नोंदणी काय आहे आणि कोणाला आवश्यक आहे?

भारतातून अनुसूचित कृषी आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात करणाऱ्या व्यवसायांसाठी APEDA नोंदणी अनिवार्य आहे. यात दुग्ध उत्पादने, फळे, भाज्या, धान्य, प्रक्रिया केलेले अन्न, मांस उत्पादने आणि पॅकेज्ड पिण्याच्या पाण्याच्या निर्यातदारांचा समावेश आहे.

APEDA नोंदणी शुल्क काय आहे?

नोंदणी शुल्क ₹5,000 (एक-वेळचे) नोंदणी-सह-सदस्यता प्रमाणपत्रासाठी (RCMC) आहे. RCMC 5 वर्षांसाठी वैध आहे. नूतनीकरण शुल्क देखील ₹5,000 आहे.

दुग्ध वितरक APEDA नोंदणीसह उत्पादनांची निर्यात करू शकतात का?

होय. दुग्ध उत्पादने APEDA अंतर्गत अनुसूचित उत्पादने आहेत. वैध APEDA नोंदणी, FSSAI केंद्रीय परवाना आणि IEC सह, दुग्ध वितरक दूध उत्पादने, चीज, बटर, तूप आणि इतर दुग्ध वस्तूंची निर्यात करू शकतात.

APEDA आणि EIC मध्ये काय फरक आहे?

APEDA (कृषी आणि प्रक्रिया केलेले अन्न उत्पादन निर्यात विकास प्राधिकरण) कृषी उत्पादनांसाठी निर्यात प्रोत्साहन आणि नोंदणी हाताळते. EIC (निर्यात तपासणी परिषद) गुणवत्ता प्रमाणन आणि शिपमेंटपूर्व तपासणी हाताळते. अन्न निर्यातीसाठी दोन्ही आवश्यक असू शकतात.

सर्व अन्न उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी APEDA नोंदणी आवश्यक आहे का?

APEDA नोंदणी विशेषतः अनुसूचित कृषी आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांसाठी आवश्यक आहे. पॅकेज्ड पिण्याचे पाणी, अल्कोहोलयुक्त पेये आणि कोको-आधारित उत्पादने यासारखी उत्पादने देखील APEDA च्या कार्यक्षेत्रात येतात. तुमच्या विशिष्ट उत्पादनासाठी APEDA अनुसूची तपासा.

APEDA नोंदणीला किती वेळ लागतो?

APEDA नोंदणी सामान्यतः पूर्ण अर्ज सादर केल्याच्या तारखेपासून 10-15 कार्य दिवस लागते. अर्ज करण्यापूर्वी IEC आणि FSSAI केंद्रीय परवान्यासह सर्व कागदपत्रे वैध असल्याची खात्री करा.

Sources

Primary sources & further reading

About the author

SC

SpireStock Compliance Desk

Our compliance editors track FSSAI, GST, BIS, Legal Metrology and allied notifications, cross-checking every guide against primary government sources and field interviews with distributors.

More about us →

Stay Compliant with APEDA नोंदणी

SpireStock automates compliance tracking, document management, and audit-ready reporting so you can focus on growing your distribution business.

Start Free TrialAll Regulations